Çocuğum İçin Psikolojik Destek Almalı mıyım?

Çocuğunuzun davranışlarında, duygularında, okul hayatında veya sosyal ilişkilerinde son zamanlarda belirgin bir değişiklik fark ettiyseniz, “Çocuğum için psikolojik destek almalı mıyım?” sorusunu kendinize soruyor olabilirsiniz.

Çocuklar ve ergenler yaşadıkları duygusal ve psikolojik sorunları her zaman yetişkinler gibi ifade edemeyebilir. Bu nedenle bazı sorunlar davranış değişiklikleri, kaygı, öfke, içe kapanma, okul problemleri, dikkat güçlükleri, uyku sorunları veya sosyal ilişkilerde yaşanan güçlükler şeklinde ortaya çıkabilir.

Her davranış değişikliği bir psikolojik soruna işaret etmez. Ancak davranış veya duygu değişiklikleri uzun sürüyor, çocuğun günlük yaşamını etkiliyor ya da aile, okul ve sosyal ilişkilerinde belirgin güçlükler oluşturuyorsa, bir çocuk ve ergen psikoloğundan profesyonel değerlendirme almak faydalı olabilir.

Çocuk Psikoloğuna Ne Zaman Gidilmeli?

Çocuğun psikolojik destek alması için mutlaka ciddi bir sorun yaşamasını beklemek gerekmez.

Çocuk ve ergen psikoloğuna başvurmak; çocuğun yaşadığı güçlüğü anlamak, gelişimini desteklemek, aileye rehberlik etmek ve ihtiyaç duyulduğunda uygun psikolojik desteği planlamak amacıyla gerçekleştirilebilir.

Özellikle aşağıdaki durumlarda profesyonel destek düşünülebilir:

Çocuğun Duygularında ve Davranışlarında Belirgin Değişiklikler Varsa

• Çocuğunuz son zamanlarda sürekli gergin, huzursuz veya öfkeli görünüyorsa,
• Daha önce olmadığı kadar içine kapanmışsa,
• Kimseyle konuşmak veya duygularını paylaşmak istemiyorsa,
• Ani ve belirgin davranış değişiklikleri başladıysa,
• Sık sık ağlama, öfke patlamaları veya yoğun huzursuzluk görülüyorsa,
• Korkuları veya kaygıları belirgin şekilde arttıysa,
• Suçluluk duyguları yoğunlaştıysa,
• Takıntılı davranışlar veya yoğun tutturmalar başladıysa,
• Anne-babaya veya diğer aile bireylerine karşı saldırgan davranışlar ortaya çıktıysa,

çocuğun yaşadığı durumun değerlendirilmesi için bir uzmandan destek alınabilir.

Çocuklarda Kaygı ve Korkular Ne Zaman Değerlendirilmeli?

Çocukluk ve ergenlik döneminde bazı korkular ve kaygılar gelişimsel olarak görülebilir. Ancak kaygı çocuğun günlük yaşamını, okulunu, arkadaşlık ilişkilerini veya aile ilişkilerini etkilediğinde profesyonel değerlendirme gerekebilir.

Örneğin;

• Anne veya babasından ayrılmakta zorlanıyorsa,
• Tek başına başka bir odaya veya tuvalete gitmekten korkuyorsa,
• Anne-babasının başına kötü bir şey geleceği konusunda yoğun kaygı yaşıyorsa,
• Okula gitmek istemiyorsa,
• Yoğun sınav veya performans kaygısı yaşıyorsa,
• Gece sık sık uyanıyor veya kabuslar görüyorsa,
• Yeni başlayan veya giderek artan korkuları varsa,

çocuk ve ergen psikoloğundan destek alınabilir.

Çocuğumun Dikkat Sorunu İçin Psikoloğa Gitmeli miyim?

Çocuğunuz okulda veya evde dikkatini sürdürmekte zorlanıyorsa bunun altında farklı nedenler bulunabilir.

Dikkat sorunları; gelişimsel özellikler, duygusal güçlükler, kaygı, öğrenme güçlükleri, uyku sorunları veya Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) gibi farklı durumlarla ilişkili olabilir.

Aşağıdaki durumlarda değerlendirme yapılması faydalı olabilir:

• Ders dinlerken dikkatini sürdürmekte zorlanma,
• Ödev veya ders çalışırken çabuk dikkatin dağılması,
• Aşırı hareketlilik,
• Dürtülerini kontrol etmekte zorlanma,
• Sabırsızlık,
• Sık sık dalıp gitme,
• Okul başarısında belirgin veya ani düşüş,
• Öğretmenlerden dikkat veya davranış konusunda sık geri bildirim alınması.

Çocuğun yaşına ve gelişim özelliklerine uygun değerlendirme yapılarak ihtiyaç duyulan destek planlanabilir.

Öğrenme Güçlüğü ve Okul Sorunlarında Ne Zaman Destek Alınmalı?

Çocuğunuz yaşına ve eğitim düzeyine göre öğrenme konusunda belirgin güçlükler yaşıyorsa, bu durumun nedenini anlamak önemlidir.

Özellikle;

• Okuma ve yazmayı öğrenmede zorlanma,
• Matematik becerilerinde belirgin güçlük,
• Derslerde yaşıtlarına göre belirgin geride kalma,
• Okul başarısında ani düşüş,
• Ödev yapmaya karşı yoğun direnç,
• Öğrenilen bilgileri hatırlamakta zorlanma,
• Öğretmenlerden sık sık akademik veya davranışsal geri bildirim alınması

gibi durumlarda gelişimsel, akademik ve psikolojik açıdan değerlendirme yapılabilir.

Çocuğun Sosyal İlişkilerinde Sorunlar Varsa

Çocukların sosyal ilişkileri de psikolojik gelişimin önemli bir parçasıdır.

Çocuğunuz;

• Arkadaş edinmekte zorlanıyorsa,
• Arkadaşlarıyla sık sık çatışıyorsa,
• Yaşıtlarıyla iletişim kurmakta güçlük çekiyorsa,
• Oyunlara katılmak istemiyorsa,
• Yalnız kalmayı tercih ediyor ve sosyal ilişkilerden uzaklaşıyorsa,
• Akran ilişkilerinde yoğun kaygı yaşıyorsa,
• Okulda arkadaşları veya öğretmenleriyle sürekli sorun yaşıyorsa,

bu durumun altında yatan nedenlerin değerlendirilmesi için çocuk ve ergen psikoloğundan destek alınabilir.

Çocukların Uyku ve Beslenme Düzenindeki Değişiklikler

Çocuğun davranışları kadar uyku ve beslenme düzenindeki belirgin değişiklikler de dikkate alınmalıdır.

Örneğin;

• Uyku düzeninde belirgin değişiklik,
• Gece sık uyanma,
• Sık kabus görme,
• Tek başına uyumakta zorlanma,
• Daha önce olmayan alt ıslatma davranışının başlaması,
• Beslenme düzeninde belirgin değişiklikler

gibi durumlarda öncelikle gerekli tıbbi değerlendirmeler yapılmalı ve ihtiyaç halinde psikolojik destek alınmalıdır.

Boşanma, Ayrılık, Taşınma ve Diğer Yaşam Değişikliklerinde Psikolojik Destek

Çocuklar için önemli yaşam değişiklikleri duygusal olarak zorlayıcı olabilir.

Aşağıdaki durumlarda çocuk için psikolojik destek almak, yaşanan değişimin çocuk üzerindeki etkilerini anlamaya yardımcı olabilir:

• Aileye yeni bir bebeğin katılması,
• Anne ve babanın boşanması,
• Ebeveynlerin ayrı yaşamaya başlaması,
• Ev veya oda değişikliği,
• Okul değişikliği,
• Arkadaş çevresinin değişmesi,
• Kreşe veya anaokuluna başlama,
• İlkokula başlama,
• Ebeveynlerden uzun süre ayrı kalma,
• Aile içinde önemli çatışmalar,
• Ebeveynlerin yaşadığı ciddi sorunların çocuğu etkilemesi.

Bu tür dönemlerde amaç yalnızca ortaya çıkan problemi çözmek değil, çocuğun değişime uyum sağlamasını ve duygularını sağlıklı biçimde ifade edebilmesini desteklemektir.

Yas, Kayıp ve Travmatik Yaşantılarda Çocuklara Destek

Aile bireylerinden birinin ciddi hastalık geçirmesi, kaza, ölüm, yas veya çocuğu derinden etkileyen travmatik bir olay sonrasında çocukların tepkileri farklı şekillerde ortaya çıkabilir.

Bazı çocuklar yaşadıkları duyguları konuşarak ifade ederken bazı çocuklarda davranış değişiklikleri görülebilir.

Bu nedenle;

• Yoğun korku,
• İçe kapanma,
• Öfke,
• Uyku sorunları,
• Okul başarısında düşüş,
• Ayrılma kaygısı,
• Sosyal ilişkilerden uzaklaşma,
• Daha önce olmayan davranışların ortaya çıkması

gibi belirtiler gözlemlendiğinde profesyonel destek alınabilir.

Çocuğuma Psikoloğa Gideceğini Nasıl Anlatmalıyım?

Çocuğun psikolojik destek alacağını öğrenmesi bazı çocuklarda kaygı yaratabilir. Bu nedenle konuşmanın zamanı ve kullanılan dil önemlidir.

Çocuğunuzla konuşurken:

Sakin bir zamanı tercih edin.

Çocuğunuz sizi kızdırdığı veya aranızda bir tartışma yaşandığı sırada psikoloğa gideceğini söylemeyin. Psikoloğu bir ceza veya tehdit unsuru gibi göstermemek önemlidir.

Neden destek aldığını yaşına uygun şekilde açıklayın.

Çocuğunuza sizi endişelendiren durumu açık ve anlaşılır bir dille anlatabilirsiniz.

Örneğin:

“Son zamanlarda arkadaşlarınla bazı sorunlar yaşadığını fark ediyorum. Bu konuda sana yardımcı olabilecek bir uzmandan destek almanın iyi olacağını düşünüyorum.”

Psikoloğun ne yaptığını anlatın.

Psikoloğun çocuğu yargılamak veya cezalandırmak için değil, yaşadığı duyguları ve sorunları anlamasına ve başa çıkma becerileri geliştirmesine yardımcı olmak için orada olduğunu anlatabilirsiniz.

Çocuğu “problemli” olarak tanımlamayın.

Psikolojik destek almanın çocuğun problemli olduğu anlamına gelmediğini vurgulamak önemlidir. Amaç çocuğu suçlamak değil, onu anlamak ve desteklemektir.

Ergenlerle çalışırken de terapi sürecinin gizliliği ve sınırları yaşına uygun şekilde açıklanmalıdır.

Çocuk ve Ergen Psikoterapisi Nasıl İlerler?

Çocuk ve ergen psikoterapisi yetişkin psikoterapisinden farklı özellikler taşıyabilir.

Çocuğun yaşı, gelişimsel düzeyi, iletişim becerileri, yaşadığı sorun ve aile yapısı değerlendirilerek terapi süreci yapılandırılır.

Çocuklarla çalışırken;

• Oyun,
• Hikâyeler,
• Resim ve yaratıcı çalışmalar,
• Duygu etkinlikleri,
• Yaşa uygun terapötik teknikler,
• Sözel ve sözel olmayan iletişim yöntemleri

kullanılabilir.

Ergenlerle çalışırken ise ergenin gelişimsel özellikleri, ihtiyaçları, sosyal ilişkileri, aile ilişkileri ve terapi hedefleri dikkate alınır.

Psikoterapi, sorunları bir anda ortadan kaldıran bir süreç değildir. Çocuğun veya ergenin ihtiyaçlarına göre ilerleyen; duygularını anlamasını, yaşadığı güçlüklerle başa çıkma becerilerini geliştirmesini ve günlük yaşamındaki işlevselliğini desteklemeyi amaçlayan bir süreçtir.

Çocuk ve Ergen Psikoloğu Hangi Konularda Destek Olabilir?

Çocuk ve ergen psikolojik destek sürecinde farklı ihtiyaçlara yönelik çalışmalar yapılabilir.

Bunlar arasında;

• Çocukluk dönemi kaygıları
• Ayrılma kaygısı
• Sosyal kaygı
• Sınav ve performans kaygısı
• Duygu düzenleme güçlükleri
• Öfke ve davranış sorunları
• Dikkat sorunları
• DEHB ile ilişkili güçlükler
• Öğrenme güçlükleri
• Okul ve akademik sorunlar
• Sosyal beceri ve akran ilişkileri
• Boşanma ve aile değişiklikleri
• Yas ve kayıp
• Travmatik yaşantılar
• Ergenlik dönemi sorunları

gibi farklı alanlar yer alabilir.

Ne Zaman Profesyonel Destek Almalıyım?

Her çocuk farklıdır. Aynı davranış farklı çocuklarda farklı anlamlara gelebilir.

Bu nedenle yalnızca tek bir belirtiye bakarak çocuğun psikolojik durumu hakkında kesin bir sonuca varmak doğru değildir.

Ancak bir davranış veya duygusal değişiklik uzun süre devam ediyor, giderek artıyor, çocuğun günlük yaşamını etkiliyor veya aile ve okul yaşamında belirgin güçlük oluşturuyorsa, bir çocuk ve ergen psikoloğundan değerlendirme almak uygun bir başlangıç olabilir.

Özellikle yoğun travmatik yaşantılar, istismar şüphesi, kendine zarar verme davranışları veya ciddi psikiyatrik belirtiler söz konusu olduğunda uygun sağlık profesyonellerinden gecikmeden destek alınmalıdır.

Çocuğunuzun İhtiyacını Birlikte Değerlendirelim

Çocuğunuzun yaşadığı davranışsal, duygusal, sosyal veya akademik güçlüklerin nedenini anlamak ve ihtiyaç duyduğu desteği belirlemek için profesyonel değerlendirme sürecinden yararlanabilirsiniz.

Uzm. Klinik Psikolog Yağmur Çelik olarak çocuk ve ergenlerle yürütülen psikolojik danışmanlık ve psikoterapi süreçlerinde çocuğun gelişimsel özelliklerini, bireysel ihtiyaçlarını ve aile sistemini birlikte değerlendiriyoruz.

Çocuğunuz için psikolojik destek alıp almamanız konusunda kararsızsanız, öncelikle yaşadığınız durumu bir uzmanla değerlendirebilirsiniz.

Bilgi ve randevu için:
Telefon: 0542 375 6055
E-posta: f.yagmurcelikk@gmail.com